SBTi V2: credits tellen niet mee voor je doel — en toch moet je ze straks kopen

Als je wilt weten waar de vraag naar koolstofcredits over tien jaar vandaan komt, moet je niet naar de aanbodkant kijken maar naar de standaarden waaraan bedrijven hun doelen laten toetsen. De grootste daarvan is de Science Based Targets initiative, en die heeft in juni 2026 een nieuwe versie van zijn Corporate Net-Zero Standard gepubliceerd.

De uitkomst is op het eerste gezicht tegenstrijdig. Credits mogen nog steeds niet meetellen voor je reductiedoelen. En tegelijk komt er een verplichting om verwijdering in te kopen. Dat lijkt inconsistent, maar het is het niet — en het verschil begrijpen is precies wat deze standaard bruikbaar maakt.

De data die vastliggen

Reduceren en neutraliseren zijn twee verschillende dingen

Hier zit de kern, en het is het punt dat in samenvattingen meestal verdwijnt.

Een credit is geen reductie van jouw uitstoot. Dat is geen technische muggenzifterij maar een boekhoudkundig feit: de reductie vond elders plaats, bij een ander project. Meetellen zou betekenen dat je een resultaat van iemand anders in je eigen cijfer boekt.

Wat de standaard wel vraagt, is dat resterende scope 3-emissies worden geneutraliseerd. Dat kan gezamenlijk met ketenpartners die dezelfde emissies rapporteren, of zelf als een partner dat niet heeft gedaan — met waarborgen om te voorkomen dat dezelfde ton twee keer wordt geclaimd.

Waarom scope 3 dit ingewikkeld maakt

Scope 1 is je eigen uitstoot, scope 2 je ingekochte energie. Die zijn van jou, en niemand anders rapporteert ze als de zijne. Scope 3 is anders: dat is de uitstoot in je keten, en die is per definitie ook de scope 1 of 2 van iemand anders.

Eén ton uitstoot bij een staalproducent zit in diens scope 1, in de scope 3 van de bouwer die het staal koopt, en in de scope 3 van de opdrachtgever die het gebouw laat neerzetten. Dat is geen fout in de systematiek — het is bedoeld, zodat elke schakel invloed voelt. Maar het maakt neutralisatie een verdelingsvraagstuk.

Vandaar de constructie in de standaard: resterende scope 3-emissies neutraliseren kan gezamenlijk met ketenpartners die dezelfde emissies rapporteren, of zelf als een partner dat niet heeft gedaan. Met waarborgen tegen dubbeltelling, want anders wordt dezelfde ton drie keer geneutraliseerd door drie partijen die hem allemaal in hun boeken hebben.

Voor een aanbieder van credits betekent dat een nieuw soort vraag. Niet "hoeveel ton heb je?" maar "kan ik aantonen dat mijn afboeking exclusief van mij is en niet ook door mijn leverancier of klant wordt geclaimd?" Dat is een administratieve vraag, en het antwoord moet uit je register komen.

Het erkenningsprogramma vanaf 2027

Naast de harde eisen komt er vanaf 2027 een vrijwillig erkenningsprogramma. Dat belooft erkenning aan bedrijven die verantwoordelijkheid nemen voor uitstoot die zij nog niet hebben weggenomen.

Dat is een slimme constructie, want het lost een echt probleem op. Onder de strikte regel dat credits niet meetellen voor je doel, heeft een bedrijf dat vandaag vrijwillig credits koopt daar formeel niets aan. Dat is inhoudelijk juist en praktisch ontmoedigend: het maakt vrijwillige actie onzichtbaar.

Het erkenningsprogramma geeft die actie een plek zonder het reductiedoel te vervuilen. Voor de vrijwillige markt is dat gunstig: het creëert vraag die niet afhangt van een verplichting, en het doet dat op een manier die de boekhouding zuiver houdt.

De verplichte inkoop vanaf 2035

Dit is het onderdeel met de grootste gevolgen voor de markt, en het krijgt de minste aandacht. Vanaf 2035 moeten grote bedrijven verwijdering inkopen: te beginnen bij 1% van hun voetafdruk, jaarlijks stijgend tot hun netto-nuljaar.

Eén procent klinkt bescheiden. Zet het naast de voetafdruk van een grote industriële onderneming en het is dat niet. En belangrijker: het is een oplopende verplichting met een vaste einddatum, wat betekent dat de vraag niet incidenteel is maar structureel groeit.

Voor de aanbodkant volgen daaruit drie dingen die nu al gelden:

1. De vraag zit bij verwijdering, niet bij vermijding. Een vermijdingscredit is voor deze verplichting geen bruikbaar product.
2. Grote inkopers kopen vooruit. Een verplichting in 2035 wordt niet in 2035 ingekocht maar in de jaren ervoor, via afnameovereenkomsten.
3. De bewijslast wordt zwaarder, niet lichter. Wie een verplichting afdekt, moet aantoonbaar de juiste eenheid hebben gekocht en afgeboekt.

Wat dit betekent als je credits uitgeeft

Als jouw kopers hun doelen bij SBTi laten valideren, dan werkt hun standaard door in wat zij van jou vragen. Concreet:

• Type is bepalend. Vermijding en verwijdering zijn verschillende producten met verschillende toepassingen. Registreer dat als vast veld, niet als vrije tekst.
• Permanentie wordt een verkoopargument. Voor neutralisatie is de duurzaamheid van de opslag de kern van de waarde.
• De koper moet kunnen aantonen dat hij het exclusief claimt. Dat betekent dat jouw afboekingsbewijs de begunstigde en het doel moet vastleggen.
• Ketenafstemming wordt een vraag aan jou. Als twee klanten in dezelfde keten zitten, komt de vraag wie welke ton claimt bij jou terecht.

Dat laatste is nieuw en onderschat. Tot nu toe was afboeken een administratieve eindstap. Onder deze standaard wordt het een claim met een adressaat, en die claim moet uniek zijn binnen een keten. Dat vraagt meer van je register dan een vinkje "afgeboekt".

De nuchtere lezing

De boodschap van deze standaard is niet dat credits onbelangrijk zijn geworden. Het is dat ze niet mogen worden gebruikt om reductie te vervangen, en wel worden verwacht voor wat overblijft.

Dat is precies de lijn die de ICROA Code of Best Practice al jaren aanhoudt: eerst meten, dan reduceren, en pas daarna compenseren met hoogwaardige, controleerbare credits. Wat verandert is dat die lijn nu in een breed gebruikte standaard staat, met data en percentages eraan.

Voor een markt die lang aan overaanbod van goedkope vermijdingscredits leed, is dit een correctie in de goede richting. Het is ook een waarschuwing: de vraag die eraan komt, gaat naar aanbieders die permanentie en herleidbaarheid kunnen aantonen. Niet naar wie het goedkoopst is.